Foodwatch en PowerShift: veilig voedsel in gevaar door handelsakkoorden

Brussel, 7 februari 2018 10:29 | Willem-Paul de Mooij

Voedselveiligheid en consumentvriendelijke etikettering komen in Europa onder druk te staan door nieuwe handelsverdragen die de EU wil afsluiten met Vietnam, Mexico, Indonesië, Japan en de Zuid-Amerikaanse Mercosur-landen. Foodwatch en de Duitse milieuorganisatie PowerShift stellen dat in een rapport dat woensdag in Brussel wordt gepresenteerd.

Voedselveiligheid en consumentvriendelijke etikettering komen in Europa onder druk te staan door nieuwe handelsverdragen die de EU wil afsluiten met Vietnam, Mexico, Indonesië, Japan en de Zuid-Amerikaanse Mercosur-landen. Foodwatch en de Duitse milieuorganisatie PowerShift stellen dat in een rapport dat vandaag in Brussel wordt gepresenteerd.

Het rapport 'Trade at any cost?' moet volgens Foodwatch en PowerShift aantonen dat diverse geplande vrijhandelsovereenkomsten van de EU kunnen vergaande negatieve gevolgen hebben voor de democratie, consumentenrechten, voedselveiligheid en milieubescherming. “De verdragen bevatten veel van dezelfde elementen die bij de handelsverdragen TTIP met de VS en CETA met Canada tot terechte kritiek leidden”, protesteren de organisaties.

Zorgen voorzorgsbeginsel

Foodwatch en PowerShift uiten vooral hun zorgen over onvoldoende borging van het Europese voorzorgbeginsel in de nieuwe verdragen . “Onze analyse laat zien dat de geplande, vergaande handelsverdragen waarschijnlijk zullen leiden tot extra importen van producten als palmolie en risicovol vlees, terwijl wettelijke mogelijkheden om consument en milieu te beschermen tegen de negatieve gevolgen daarvan ernstig ingeperkt worden.”

Voorzorgsbeginsel

Wanneer er sprake is van gegronde redenen tot bezorgdheid over de effecten een bepaalde stof of product, er preventieve maatregelen genomen kunnen en moeten worden om mens en milieu daartegen te beschermen. Meer info.

“In plaats van dit voorzorgbeginsel verwijzen de onderhandelingsteksten alleen maar naar de wettelijke verplichtingen van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). In de WTO-regels is er sprake van een omkering van de bewijslast: stoffen zijn veilig tenzij er zwaar wetenschappelijk bewijs van de schadelijkheid is geleverd. Door er niet voor te zorgen dat het voorzorgsbeginsel wordt gewaarborgd, stemt de EU in met een groot verlies aan bescherming voor consumenten”, stellen Foodwatch en PowerShift.

Concrete voorbeelden

Het rapport stelt dat voedselveiligheid en consumentvriendelijke etikettering onder druk komen te staan en haalt daartoe enkele voorbeelden aan (bron Foodwatch/PowerShift).

Vleesimport - Zuid-Amerika

“Een vrijhandelsovereenkomst met het Mercosur-blok van landen zou Zuid-Amerikaanse exporteurs nog meer toegang bieden tot de Europese markt voor landbouwproducten. Zo zouden de Braziliaanse vleesproducenten, die zeer goedkoop enorme hoeveelheden vlees produceren, hun productie en uitvoer aanzienlijk kunnen verhogen - met alle ernstige gevolgen van dien voor het milieu, maar ook voedselveiligheid: in Brazilië leidt de veeteelt tot kap van regenwoud en is er op grote schaal sprake geweest van fraude met vlees.”

Palmolieteelt – Indonesië

“Indonesië is 's werelds grootste producent van palmolie. Ongeveer 10% van zijn uitvoer gaat naar de EU - voor gebruik in levensmiddelen, cosmetica en biodiesel. Het land hoopt zijn export naar Europa verder op te voeren door handelsbelemmeringen weg te nemen. De teelt zou kunnen worden uitgebreid - wat zou leiden tot een aanzienlijk hogere uitstoot van broeikasgassen, omdat nieuwe palmolieplantages vaak ontstaan door de verbranding van veengebieden. Officieel bevordert de EU duurzame palmolieteelt - maar alleen via vrijwillige initiatieven. In de onderhandelingen heeft de Duitse regering voorgesteld om in de handelsovereenkomst als voorwaarde voor het opheffen van handelsbarrières de eis op te nemen dat een milieuvriendelijker teelt wordt toegepast. In het verleden heeft de Europese Commissie dergelijke mogelijkheden om sancties op te leggen ook altijd van de hand gewezen. Bovendien voorziet het hoofdstuk Handel en duurzame ontwikkeling van de Indonesische overeenkomst niet in afdwingbare maatregelen om de negatieve gevolgen van palmolieteelt tegen te kunnen gaan.”

Etikettering - o.a. Mexico

“De handelsverdragen houden risico's in voor de etiketteringsvoorschriften voor levensmiddelen, vooral vanwege het bindende karakter van de handelsakkoorden. Als de EU akkoord gaat met deze verdragen zou dit talrijke hindernissen kunnen opwerpen voor de goedkeuring van wenselijke nieuwe etiketteringsvoorschriften, zoals de invoering van een verkeerslichtmodel waarin voedsel met veel vet en/of suiker ‘rood licht’ krijgt om consumenten te helpen om gezonde keuzes te maken. Ook andere etiketteringsvoorschriften, zoals voor producten van dieren die gevoerd zijn met genetisch gemodificeerd veevoer, dreigen ernstig bemoeilijkt te worden onder dit soort handelsverdragen. In het kader van de huidige handelsovereenkomsten is het voor bedrijven relatief gemakkelijk om regelgeving aan te vechten, zoals belastingen op ongezonde voedingsmiddelen en dranken waarvan de regelmatige consumptie bijdraagt aan een aantal chronische 'levensstijlziekten'.”

Bronnen en aanvullende informatie

Rapport "Trade at any costs?” – Engels, pdf

De eisen van foodwatch voor een nieuw handelsbeleid van de EU, Engels, pdf