nieuws

Hoe jongeren gezonder laten snacken?

Algemeen

Hoe jongeren gezonder laten snacken?

UGent onderzoekers onderzochten hoe er voor kan gezorgd worden dat jongeren gezonder gaan snacken. Ze stellen een gepersonaliseerde aanpak voor op basis van hun geslacht en beloningsgevoeligheid. Apps kunnen een rol spelen. Een groep Vlaamse jongeren tussen 14 en 16 jaar deed aan het onderzoek, onderdeel van het REWARD-project, mee.

Onderzoekster Nathalie De Cock, UGent: “Jongeren worden vaak vergeten bij gezondheidspromotie. Nochtans is het een belangrijke doelgroep: ze staan nog niet altijd stil bij de langetermijnrisico’s van hun gedrag, hoewel dit belangrijke gevolgen heeft voor hun eetgedrag als volwassene. Daarom wilden we in dit project onderzoeken hoe we kunnen ingrijpen op korte termijn en zo mogelijk een verandering op lange termijn kunnen teweegbrengen.”

REWARD-project

Dit onderzoek maakte deel uit van het REWARD-project, dat bestudeerde welke rol beloningen en beloningsgevoeligheid spelen in de eetgewoonten van kinderen en jongeren. In dit project werkten wetenschappers uit verschillende takken van de wetenschap samen: psychologie, geneeskunde, maatschappelijke gezondheidskunde, bio-ingenieurs- en communicatiewetenschappen.

Meisjes snacken anders dan jongens

Wat jongeren als snack binnenspelen, verschilt tussen meisjes en jongens. In vergelijking met jongens consumeren meisjes minder ongezonde snacks, en ze eten ook meer gezonde snacks zoals fruit en groenten. “Meisjes eten ongeveer 1 ongezonde snack minder, en een half stuk fruit of een potje yoghurt meer. Meisjes gaan bewuster om met eten, waardoor ze vaak een evenwichtiger voedingspatroon hebben”, aldus onderzoekster Nathalie De Cock.

Gevoelig voor beloning

Voedingswaren met veel vetten en suikers werken meer belonend dan energiearm voedsel zoals fruit of groenten. Jongeren die gevoeliger zijn voor beloning, bleken dan ook ongezonder te eten. “Die jongeren vormen een risicogroep voor eet- en gewichtsproblemen”, aldus De Cock.

“Je beloningsgevoeligheid stijgt naarmate je ouder wordt, met een absolute piek in je adolescentie. Bij volwassenen daalt dit weer. Dus bij jongeren spelen die onbewuste beloningsprocessen en individuele verschillen daarin een nog grotere rol.”

Gezondheidsapps

Om de jongeren gezonder te doen eten nu en op latere leeftijd, experimenteerden de onderzoekers met methodes die de jongeren onbewust naar gezondere snacks zouden doen grijpen. Zo is gekeken naar zogenaamde gezondheidsapps die bijhouden wat en hoeveel je eet of hoeveel je beweegt. Daar bleek slechts beperkte evidentie voor te zijn. 

Weinig theoretisch onderbouwd

“De meeste bestaande apps zijn vaak te weinig theoretisch onderbouwd. Ze steunen niet altijd genoeg op wetenschappelijk onderzoek, waardoor ze vaak hun doel missen. Ze maken bijvoorbeeld geen gebruik van bewezen effectieve technieken die gedrag kunnen veranderen, of gebruiken die technieken niet op de juiste manier.” De onderzoekster pleit er dan ook voor dat ontwikkelaars van dergelijke apps in de toekomst meer samenwerken met voedings- en gedragsexperts.

Gepersonaliseerde aanpak

“Wat ook zou kunnen helpen, is dat je in zo’n app een gepersonaliseerde aanpak volgt, die bijvoorbeeld bepaald wordt op basis van je leeftijd, je geslacht en je beloningsgevoeligheid”, suggereert De Cock. “We zien dat jongeren met een hoge beloningsgevoeligheid anders reageren op bepaalde technieken. Het zou kunnen dat meisjes meer responsief zijn ten opzichte van bewuste technieken, zoals het zetten van doelen en het opvolgen van hun gedrag, terwijl beloningsgevoelige jongens beter reageren op onbewuste technieken, zoals beloningen.”

Gezonde snacks en competities

In haar onderzoek testte De Cock ook een methode die jongeren op termijn naar gezondere snacks zou moeten doen grijpen. Deze methode steunt op het principe van belonen en ‘operante conditionering’.

Experimentele studie

Om het gebruik van beloningen te onderzoeken in een gecontroleerde setting, namen verschillende klasgroepen deel aan een experimentele studie. De leerlingen konden punten verdienen door computeropdrachten die steeds moeilijker werden. Op het einde van de opdrachtenreeks konden ze met de verdiende punten snacks verkrijgen. De klasgroep werd daarbij in drie verdeeld: één groep werkte voor een ongezonde snack, de tweede groep voor fruit, en de derde voor een combinatie: een plek in een ranglijst én een stuk fruit.

Derde groep sterker gemotiveerd

De derde groep bleek sterker gemotiveerd te zijn om het fruit te winnen dan de groep die enkel fruit kreeg. Het toegevoegde competitieve aspect zorgde dus voor een stijging in de belonende waarde van fruit. Deze groep was zelfs bijna even gemotiveerd om het fruit te winnen als de groep die voor een ongezonde snack werkte. Deze resultaten zijn veelbelovend, maar dienen nog verder bevestigd te worden door middel van interventiestudies.

“Als we jongeren herhaaldelijk zouden belonen voor het kiezen van een gezonde snack door middel van punten en competitie, zouden zij op termijn gezond snacken moeten gaan associëren met positieve gevolgen en dit gedrag vaker stellen”, stelt De Cock. “Het is een methode die ook makkelijk toegepast kan worden in de klas, en die positieve effecten zou kunnen hebben op de eetgewoonten, en de huidige en latere gezondheid van deze jongeren.”

Reageer op dit artikel